| 1C DARPARU IEITHOEDD TRAMOR MODERN YNG NGHYFNOD
ALLWEDDOL 2 Amcan
Rhoi’r cyfle i ysgolion cynradd, gan weithio mewn partneriaeth
ag ysgolion uwchradd, ddarparu ieithoedd tramor modern yng Nghyfnod
Allweddol 2. Fel y nodir yn y strategaeth genedlaethol ar gyfer
dysgu iaith Ieithoedd sy’n Cyfrif mae Llywodraeth Cynulliad
Cymru yn ymrwymedig i wella’r cyfleoedd ar gyfer dysgu ieithoedd
tramor
modern. I fynd i’r afael â hyn, mae CILT Cymru gyda
chyllid gan Lywodraeth Cynulliad Cymru wedi bod yn treialu’r
ddarpariaeth o ieithoedd tramor modern yng Nghyfnod Allweddol 2
gyda 118 o ysgolion cynradd ynghyd â’r 18 o ysgolion
uwchradd cysylltiedig ledled Cymru ers 2003.
Daeth gwerthusiad annibynnol diweddar o’r rhaglenni peilot
i’r casgliad:
- bod brwdfrydedd mawr dros ddysgu iaith ym Mlwyddyn 6 gyda disgyblion
yn mwynhau’r profiad a rhieni yn croesawu’r cyfle i’w
plant ddechrau dysgu iaith dramor fodern;
- bod ymagwedd yn seiliedig ar siarad a gwrando yn sail gadarn i
ddenu diddordeb pobl ifanc a darparu’r sylfeini ar gyfer dysgu
a dilyniant pellach wrth fynd ymlaen i addysg uwchradd;
- yn seiliedig ar ganllawiau CILT Cymru o isafswm o 19 awr o addysgu
yn ystod y flwyddyn ysgol, bod athrawon cynradd yn gallu cynnwys
addysgu iaith dramor fodern a dechrau creu cysylltiadau â
meysydd eraill o ddysgu iaith a phynciau megis daearyddiaeth a hanes;
- i ysgolion uwchradd nodi bod y disgyblion a oedd yn gysylltiedig
â’r rhaglen beilot wedi dechrau Blwyddyn 7 gyda brwdfrydedd
dros ieithoedd tramor modern a’r wybodaeth a’r sgiliau
i wneud cynnydd cyflym i fynd i’r afael â chwricwlwm
Cyfnod Allweddol 3.
Er y gallai nifer o ddulliau gweithredu gael eu defnyddio i gyflawni
hyn, yr un mwyaf effeithiol oedd cydweithio rhwng clwstwr o ysgolion
cynradd yn gweithio gydag ysgol uwchradd bartner. O ganlyniad i
hyn, roedd yr ysgolion cynradd yn gallu gwneud y defnydd gorau o
arbenigedd ac adnoddau’r ysgolion uwchradd ac roedd yn darparu
sail effeithiol ar gyfer parhad mewn dysgu wrth symud disgyblion
ymlaen i Flwyddyn 7.
Ar y sail hon cytunwyd y dylid sicrhau bod adnoddau ar gael yn y
Gronfa Ysgolion Gwell i alluogi ysgolion cynradd i ddarparu ieithoedd
tramor modern ar sail anstatudol o fis Medi 2008.
Gan ddefnyddio’r gwerthusiad dylai darpariaeth o’r
fath:
- fod yn seiliedig ar y fframwaith anstatudol ar gyfer darparu
ieithoedd tramor modern yng Nghyfnod Allweddol 2 a ddatblygwyd fel
rhan o’r adolygiad diweddar o drefniadau cwricwlwm ac asesu
ysgolion;
- cael ei dargedu i ddechrau ym Mlwyddyn 6 er y byddai ysgolion
efallai am ystyried cyflwyno darpariaeth o’r fath ar oedran
cynharach;
- bod yn seiliedig ar glystyrau o ysgolion cynradd yn gweithio mewn
partneriaeth ag ysgol uwchradd i wneud y defnydd gorau o adnoddau
ac arbenigedd a darparu ar gyfer parhad mewn dysgu wrth symud i
Flwyddyn 7;
- canolbwyntio ar wella’r trefniadau pontio, gan gyfeirio
at y canllawiau anstatudol ‘Croesi Pontydd’ a gynhyrchwyd
gan ACCAC yn 2005;
- gwneud y defnydd gorau o TGCh i ategu’r hyn a gyflwynir
er enghraifft drwy’r defnydd o rwydweithiau TGCh a fideogynadledda.
Gwariant Cymwys
- Hyfforddiant i athrawon ac aelodau eraill o staff er mwyn cefnogi’r
gwaith o gyflwyno ieithoedd tramor modern yng Nghyfnod Allweddol
2.
- Costau sy’n gysylltiedig â staff o ysgolion partner
yn dod ynghyd i adolygu a gwella addysgu a dysgu ieithoedd tramor
modern yng Nghyfnod Allweddol 2 ac yn y dilyniant i Gyfnod Allweddol
3.
- Datblygu deunydd a gynhyrchir yn lleol i ategu trefniadau pontio
gwell ar gyfer ieithoedd tramor modern.
- Cyflog a chynhaliaeth staff, yn cynnwys staff ysgolion uwchradd
yn cefnogi’r gwaith o gyflwyno ieithoedd tramor modern mewn
ysgolion cynradd.
- Prynu deunyddiau i’w defnyddio i wella agweddau penodol
ar ddysgu ieithoedd tramor modern.
- Gall arian grant gael ei ddefnyddio hefyd i ddarparu hyfforddiant
yn erbyn y penawdau hyn ar gyfer staff mewn ysgolion arbennig a
staff peripatetig.
Gwybodaeth arall
Gall CILT Cymru roi cyngor ar bob agwedd ar addysgu ieithoedd tramor
modern ac yn benodol ar ddarpariaeth yng Nghyfnod Allweddol 2. Argymhellir,
felly, bod awdurdodau lleol ac ysgolion yn ymgynghori â CILT
Cymru wrth ddatblygu darpariaeth o’r fath. Gall CILT Cymru
roi cyngor hefyd ar gyfrifo costau. Er enghraifft, daeth y gwerthusiad
o raglenni peilot Cyfnod Allweddol 2 i’r casgliad bod y £1500
a ddarparwyd ar gyfer pob ysgol gynradd (gydag arian cyfatebol oddi
wrth yr ysgol, y clwstwr neu’r AALl), a £400 ar gyfer
ysgolion uwchradd i dalu gorbenion yn cynnwys cyfarfodydd, yn ddigonol
i gyflwyno iaith dramor fodern lle roedd yn cael ei datblygu a’i
chyflwyno gydag ysgolion partner. Awgrymir felly y dylid mabwysiadu’r
ffigur hwn fel pwynt cyfeirio ar gyfer dyrannu grant i ddarparu
ieithoedd tramor modern yng Nghyfnod Allweddol 2.
Gellir cysylltu â CILT Cymru yn y cyfeiriad canlynol: Llawr
1af, Adeiladau Cambrian, Sgwâr Mount Stuart, Caerdydd, CF10
5FL, 029 2048 0137 neu drwy wefan y Ganolfan yn www.ciltcymu.org.uk.
Cysylltwch â’u Hymgynghorwyr Ieithoedd Tramor drwy e-bost:
carolyn.goodwin@ciltcymru.org.uk
(cyfrwng Saesneg) nia.jones@ciltcymru.org.uk
(Cyfrwng Cymraeg)
Y diffiniad o iaith dramor fodern yw’r diffiniad a nodir
yn y ddogfen ar
Ieithoedd Tramor Modern yn y Cwricwlwm Cenedlaethol yng Nghymru,
Cyfnodau Allweddol 2 - 3, sef ‘un neu ragor o ieithoedd gweithredol
swyddogol yr Undeb Ewropeaidd (Almaeneg, Daneg, Eidaleg, Estoneg,
Ffinneg, Ffrangeg, Groeg Fodern, Hwngareg, Iseldireg, Latfieg, Lithwaneg,
Malteg, Portiwgaleg,Pwyleg, Sbaeneg, Slofaceg, Slofeneg, Swedeg
a Tsieceg) a gall hefyd gynnig unrhyw iaith y mae galw mawr amdani
ac y mae gan yr ysgol yr adnoddau i’w chynnig.
Mae’r cyhoeddiadau canlynol yn berthnasol i weithgareddau
cynllunio
o dan y Flaenoriaeth hon:
- Ieithoedd sy’n Cyfrif, y Strategaeth Genedlaethol ar gyfer
Ieithoedd
Tramor Modern yng Nghymru (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2002)
- Ieithoedd Tramor Modern yn y Cwricwlwm Cenedlaethol yng Nghymru,-
Cyfnodau Allweddol 2 a 3 (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2007) -
cynhwysir y fframwaith anstatudol yn Atodiad A i’r ddogfen
- Gwerthuso prosiectau peilot Ieithoedd Tramor Modern Cyfnod
Allweddol 2 Uned Pobl a Gwaith (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2007)
– gellir ei lawrlwytho oddi ar dudalen
gartref gwefan CA2 CILT Cymru.
|
