Arfer Da

Mr Ceri James
Cyfarwyddwr, CILT Cymru

"Hybu Cydweithrediad mewn Saesneg, Cymraeg ag ITM" (ppt)

Yr athro John Herring
Swyddog Ymchwil, Canolfan ESRC dros Ymchwil ar Ddwyieithrwydd

"Defnyddio Dwyieithrwydd fel Adnodd" (ppt)

Ysgol Uwchradd Llanisien (ppt)

Penderfynodd Ysgol Uwchradd Llanisien ganolbwyntio ar ddysgwyr Ffrangeg/Almaeneg llai galluog. Darganfuodd yr Ysgolion Cynradd oedd yn bwydo a profion CAT Blwyddyn 7 ym mis Medi grwp o ddisgyblion fel cael anawsterau llythrennedd ar ddiwedd blwyddyn 6. Derbyniodd rieni wahoddiad i’w plant gymryd rhan yn y Prosiect Llythrennedd Triphlyg. Gwelhaodd yr adrannau ITM, Cymraeg a Saesneg eu cysylltiadau a gweithion nhw’n agos gyda staff SEN a gwirfoddolwyr o’r 6ed dosbarth. Dadansoddwyd cynlluniau gwaith i amlinellu nodweddion a strategaethau cyffredin.

Canlyniad: Mae wedi bod yn brosiect gwerthfawr iawn. Mae llawer o ddeunyddiau wedi cael eu creu ac mae’r prosiect wedi gosod y seiliau ar gyfer dull trawsgwricwlaidd effeithiol. Yn ogystal, mae wedi amlinellu'r cyfraniad gwerthfawr mae ITM a Chymraeg yn gallu gwneud wrth gyfeirio at wendidau llythrennedd mewn Saesneg. Cafwyd ymateb positif iawn gan rieni ac mae staff wedi manteisio yn fawr o weithio gyda’i gilydd ar amcanion cyffredin.

Llawrlwythwch adnoddau

Ysgol David Hughes

Penderfynodd yr adrannau ITM, Cymraeg a Saesneg greu llyfryn gramadeg wedi ei godio mewn lliw i’w ddefnyddio ar draws CA3, gan gynnwys gyda grwpiau Anghenion Arbennig: y syniad oedd y byddai disgyblion yn gallu cysylltu geiriau’n haws os oedden nhw’n gallu eu cysylltu gyda lliw/siâp.
Atgyfnerthwyd y llyfryn hwn gan y defnydd o gyflwyniadau bwrdd gwyn, yn ogystal â phosteri, ac o ganlyniad, mae’n creu amgylchedd gweledol sy’n atgyfnerthu’r lliwiau penodol y tu fewn a thu allan i’r ystafell ddosbarth.
Canlyniad
Mae’r prosiect wedi sicrhau bod gennym ni ddull cydadrannol i helpu i godi safonau cyflawniad i bawb, gan gynnwys bechgyn a disgyblion AA. Nid yn unig y mae wedi codi ymwybyddiaeth ymysg disgyblion am batrymau gramadegol, ond mae hefyd wedi meithrin gwerthfawrogiad o’r manteision o allu siarad ieithoedd gwahanol.
Mae’r llyfryn wedi darparu’r sylfaen ar gyfer y cyfle i greu amrywiaeth o weithgareddau yn yr ystafell ddosbarth, gan gynnwys gweithgareddau gweledol, ymarferol, gwrando, llafar, darllen ac ysgrifennu, yr ydym ni’n bwriadu datblygu ymhellach eleni.

Ysgol Gyfun Bro Morgannwg (ppt)

Y man cychwyn oedd cytuno ar gynnwys gramadegol cynlluniau gwaith blwyddyn 7 ar draws adrannau ITM, Cymraeg a Saesneg. Hefyd, yn ystod wythnos gyntaf y prosiect, dewiswyd “ Fi a fy Ardal”, fel thema, a chynlluniwyd gwersi’n ofalus i dargedu elfennau ieithyddol cyffredin yn y tair iaith. Hefyd, ymwelodd athrawon ITM ag ysgolion cynradd i roi blas o’r iaith Ffrangeg i ddisgyblion blwyddyn 6. Cynhyrchwyd nifer o adnoddau gweledol wedi eu hanimeiddio, sy’n amlygu strwythurau gramadegol a sillafu ymhellach.

Canlyniad:
Cynhyrchwyd fideo amlieithog gan ddisgyblion Blwyddyn 7, sy’n siarad am eu hardal, ac fe’i cyflwynwyd i ddisgyblion newydd ar eu diwrnod cyntaf yn yr ysgol Uwchradd. Hefyd, cafwyd prynhawn o wersi Ffrangeg, Saesneg a Chymraeg. Pwysleisiwyd y ffaith bod disgyblion yn dairieithog, a chafodd y disgyblion gyfle i gwblhau pasbort teithio tairieithog a oedd yn cynnwys manylion amdanyn nhw eu hunain.
Hefyd, ydych chi erioed wedi bod mewn ystafell sy’n llawn o bobl gyda sgrin teledu, ac wedi diweddu fyny’n edrych ar y sgrin? Wel, cafwyd syniad da iawn o ddefnyddio hysbysfyrddau electroneg yr ysgol i gyflwyno’r adnoddau gweledol wedi’u hanimeiddio yn y coridorau ac mewn ardaloedd hamdden, yn hytrach na phosteri yn yr ystafell ddosbarth.

Ysgol Uwchradd Caergybi

Mae’r ysgol hon hefyd wedi cynhyrchu llyfryn terminoleg ramadegol i’w ddefnyddio mewn gwersi Cymraeg, Saesneg, Ffrangeg ag Almaeneg, ynghyd â chyfres o ddeunyddiau arddangos sy’n canolbwyntio ar ddatblygu dealltwriaeth ramadegol disgyblion. Atgyfnerthwyd hyn gyda gweithgareddau cychwynnol a llawn yn ystod gwersi iaith, gan ddefnyddio byrddau gwyn bach. Yn y gweithgareddau hyn, roedd disgyblion yn amlygu rhannau o’r sgwrs mewn brawddegau a thestunau, er enghraifft, cyfrif y nifer o ansoddeiriau mewn paragraff byr. Mae cyfathrebu’n effeithiol wedi cael ei amlygu ym Mlwyddyn 8 gyda disgyblion yn perfformio cyflwyniadau ar lafar mewn gwersi iaith, wrth asesu eu cyfoedion.

Ysgol Botwnnog

Ffocws yr ysgol hon ar gyfer eu prosiect LLythrennedd Triphlyg oedd codi ymwybyddiaeth ymysg digyblion CA2 a CA3 am sut y gall ieithoedd “Agor Drysa” iddynt. (Mae’r Adran ITM eisioes wedi datblygu cysylltiadau gyda’r ysgolion cynradd drwy ddarparu gwersi Ffrangeg yng CA2).

Cafodd disgyblion Blwyddyn 7 y dasg o ddyfeisio drama fer i gael y neges hwn drosodd, i ysgrifennu’r sgript a pherfformio’r ddrama i ddisgyblion Blwyddyn 6 ar daith fawreddog i bob ysgol gynradd yn y dalgylch. Roedd y gwaith yn ymestyn dros sawl Adran a phwnc, yn cynnwys Drama ac ABCh. Rhoddodd yr Adrannau Cymraeg, Saesneg ac ITM sylw arbennig i nodweddion tebyg yn y dair iaith yn ystod eu gwersi

Canlyniad: Cafodd y ddrama ei berfformio ym mhob ysgol gynradd yn y dalgylch yn ystod tymor yr haf a cafodd fideo rhagarweiniol ei gynhyrchu gyda bechgyn Blwyddyn 7 yn trafod pwysigrwydd ieithoedd a’u argraffiadau o ddysgu iaith. Cafodd y neges ei ledaenu ar lefel cenedlaethol gyda S4C yn ffilmio a cyfweld â disgyblion ar gyfer y rhaglen Gymraeg “Ffeil”, a gafodd ei ddarlledu ar yr 17eg o Orffennaf.
Mae’r disgyblion wedi mwynhau eu hunain ac mae’r neges bod ieithoedd nid yn unig yn hwyl i ddysgu ond hefyd yn gallu “Agor Drysa“ i chi wedi ei glywed yn glir.

Canlyniad
Mae’r arddangosfeydd geirfa teirieithog wedi bod yn llwyddiant fel arf i atgoffa’r disgyblion ac fel cyfeirbwynt cyson iddyn nhw. Mae’r ysgol wedi parhau i ehangu’r defnydd o gemau i godi ymwybyddiaeth o iaith a’r defnydd o adnoddau eraill i ddatblygu brwdfrydedd y disgyblion a hyrwyddo agwedd gadarnhaol tuag at ddysgu ieithoedd.

“Roedd chwilio am debygrwydd rhwng geiriau Cymraeg a Ffrangeg yn hwyl.”

Penderfynodd Ysgol Gyfun Trecelyn ganolbwyntio ar wella strategaethau disgyblion ar gyfer sillafu ac atalnodi ac ar ddatblygu sgiliau darllen. Mae amser wedi cael ei glustnodi yn ystod cyfnodau cofrestru i ddarllen yn Saesneg / Cymraeg neu Ffrangeg. Prynwyd deunydd darllen newydd yn Ffrangeg a Chymraeg ar gyfer hyn ac addaswyd taflen gofnodi, a oedd eisoes yn cael ei defnyddio yn yr Adran Saesneg i gofnodi llyfrau a ddarllenwyd gan ddisgyblion gan nodi geirfa newydd a barnau, er mwyn ei defnyddio yn Ffrangeg a Chymraeg. Yn ogystal, datblygodd yr adrannau iaith siart “Dysgwch eich Gramadeg” i bob disgybl fel cyfeirbwynt ar gyfer eu gwaith ysgrifenedig ac mae gwersi iaith wedi ymgorffori gweithgareddau sy’n canolbwyntio ar seiniau sillafu yn hytrach na geirfa sy’n seiliedig ar bwnc yn unig.

Canlyniad:
Trwy gysylltu â chydlynwyr llythrennedd cynradd rydym wedi cynhyrchu siart o seiniau sillafu a llyfryn llythrennedd triphlyg. Rydym wedi darganfod bod disgyblion yn gyffredinol yn darllen mwy a’u bod nhw wedi gwella’u geirfa Saesneg. Maen nhw hefyd wedi datblygu’u sgiliau geiriadur, wedi dysgu sut i adnabod cytrasau a chyffelybiaethau mewn 3 iaith ac felly’n mynd ati i drin testunau yn yr iaith darged â mwy o hyder a brwdfrydedd. Mae’r ffocws ar seiniau sillafu wedi gwella’n arbennig hyder disgyblion wrth ddarllen yn uchel. Dyfernir tystysgrifau a gwobrau bob wythnos i “Ieithydd yr Wythnos” a threfnon ni hefyd daith Ffrangeg / Cymraeg ar y cyd i Disneyland, Paris yn wobr.

Know your Grammar (pdf 64.9kb) (Saesneg yn unig)

Ysgol Gyfun Cwm Rhymni

Er nad yw’r ysgol hon wedi bod yn rhan o brosiect ymchwil weithredol CILT Cymru, fel rhan o’u polisi llythrennedd ysgol gyfan. mae’r adrannau ieithoedd yn Ysgol Gyfun Cwm Rhymni wedi creu “Llyfryn Llythrennedd Triphlyg” i ddisgyblion, gyda therminoleg gramadeg cyffredin mewn Saesneg, Cymraeg a Ffrangeg

Gellir archebu copïau o lyfryn Cwm Rhymni drwy CILT Cymru, drwy anfon e-bost at nia.jones@ciltcymru.org.uk (£3.50 yn cynnwys.P&P)