Newyddion Cytundeb CILT Cymru a'r Diweddaraf am y Cytundeb

Dysgu sut i ddysgu yn Nhonypandy
Llongyfarchiadau i adran ITM Coleg Cymunedol Tonypandy, sydd wedi gweld cynnydd o 16.36% yn nifer eu myfyrwyr. Mae eu prosiect Cytundeb wedi canolbwyntio ar ‘ddysgu sut i ddysgu’ ac ar ddatblygu sgiliau dysgu annibynnol disgyblion ar draws Cyfnod Allweddol 3.

Bu disgyblion yn ymchwilio ar y Rhyngrwyd yn Ffrangeg. Rhoddodd gweithgareddau a oedd yn golygu chwilio am a phroffwydo gwybodaeth mewn testunau darllen lawer o hwyl ac ysgogiad i ddisgyblion.

Bydd y prosiect yn datblygu yn ystod ei ail flwyddyn trwy osod y gweithgareddau hyn yn eu cynlluniau gwaith, tra’n gwneud y gweithgareddau ‘dysgu sut i ddysgu’ yn fwy seiliedig ar TGCh er mwyn cwrdd â’r galwadau newydd am TGCh yn y cwricwlwm newydd.

Tryfan yn cael hwyl ar Sgiliau Geiriadur
Roedd adran ieithoedd Ysgol Tryfan yn awyddus i ddisgyblion fod yn fwy annibynnol ac i deimlo’n fwy hyderus wrth ddysgu ieithoedd. Prynwyd setiau newydd o eiriaduron sydd bellach yn eistedd yn barhaol ar ddesgiau disgyblion. Treuliwyd gwersi cyfan ym mlynyddoedd 7,8,9 a 12 yn datblygu sgiliau geiriadur.

“Mae disgyblion wedi bod wrth eu boddau’n defnyddio’r geiriaduron ac mae eu sgiliau wedi gwella’n fawr. Erbyn hyn mae’r rhan fwya’ o ddisgyblion yn deall pryd, sut (a sut i beidio â) defnyddio geiriadur,” medd Sandrine Williams, pennaeth ITM. “Dwi’n credu bod blwyddyn 8 yn enwedig wedi elwa. Maen nhw’n dangos mwy o hyder ac maen nhw’n ysgrifennu darnau hirach gan addasu’r iaith a ddysgwyd ac ychwanegu ati, ac felly’n dangos creadigrwydd. Mi fyddan nhw’n mynd ar eu liwt eu hunain i chwilio am eiriau newydd heb ddibynnu ar yr athro. Mae gan y rhan fwya ohonyn nhw bellach eu geiriadur eu hunain gartre’. Maen nhw’n dweud eu bod nhw’n teimlo’n fwy hyderus nawr a’u bod nhw’n mwynhau gallu gweithio (yn enwedig ysgrifennu) yn fwy rhydd ac annibynnol.”

Wnaeth y gwaith ddim stopio’n fanna yn Ysgol Tryfan. Cafodd cynlluniau gwaith eu haddasu i leihau’r cynnwys ac i ganolbwyntio llawer mwy ar sgiliau, gan gynnwys canolbwyntio ar gysylltiadau sillafu-sain – gan ddatblygu’r “llygad sy’n gwrando a’r glust sy’n gweld”. Cafodd arddangosfeydd eu newid er mwyn helpu gyda sgiliau yn hytrach na chynnwys. Cynhyrchodd yr adran bosteri bach a gafodd eu gludio ar fyrddau a oedd yn rhoi cyngor ar sut i wella gwrando, siarad, darllen, ysgrifennu a dysgu geirfa. Roedd disgyblion yn mwynhau defnyddio’r bwrdd gwyn rhyngweithiol a byrddau gwyn bach ar gyfer y gweithgareddau hyn ac mae fel petaen nhw’n gallu dadansoddi’n well yr hyn maen nhw’n ei ddysgu a sut maen nhw’n dysgu. Yn ôl Sandrine, mae lleihau’r cynnwys yn “gadael amser i weithio’n drylwyr ac mae disgyblion ac athrawon fel ei gilydd yn teimlo’n hapusach. [Mae disgyblion] yn barotach i geisio arbrofi â’r iaith heb ofni gwneud camgymeriadau. Cyrhaeddodd mwy o ddisgyblion lefel 7 eleni ar ddiwedd blwyddyn 9.”

Ond nid dyna’r cyfan! Yn ogystal, penderfynodd yr adran ganolbwyntio ar asesiad ar gyfer dysgu. Mae hwn hefyd wedi cael effaith sylweddol ar gynnydd y disgyblion ac ar eu cymhelliad. Yn ôl Sandrine: “Gan ein bod ni’n treulio llai o amser nag o’r blaen yn asesu disgyblion yn y pedair sgil yn ffurfiol ar ddiwedd pob modiwl, gwelson ni fod gynnon ni lawer mwy o amser i ddysgu, ac roedd y disgyblion yn teimlo eu bod nhw ar lai o frys hefyd. Rydyn ni’n teimlo felly ein bod ni wedi gweithio’n well eleni a bod y disgyblion wedi elwa o’r newidiadau hyn.

“Mae asesiad gan gyd-ddisgyblion wedi bod yn boblogaidd iawn. Mae disgyblion wedi ymgymryd â’r cyfrifoldeb o ddifri ac maen nhw wedi elwa’n bersonol yn sgîl yr holl adborth unigol. Dywedodd disgyblion blwyddyn 8 a blwyddyn 9 eu bod nhw’n teimlo dan lai o bwysau eleni ynglyn â chael eu hasesu a’u bod nhw’n ei weld o’n fwy fel ffordd o ddeall ble maen nhw’n sefyll a sut i wella. Mae’r byrddau gwyn unigol wedi bod yn arfau ardderchog i leihau’r pwysau a darparu gwybodaeth uniongyrchol.”

Mae’r adran wedi gweld buddion cyflym am eu holl waith caled, gyda niferoedd yn Ysgol Tryfan yn codi 6.57% i 31.57% o’r garfan ar gyfer 2008-9. Wrth i’r prosiect barhau i ddatblygu rydym yn ffyddiog y bydd cymhelliad, cyrhaeddiad a niferoedd yn dal i fod ar i fyny, felly llongyfarchiadau anferthol i Sandrine a’i thîm!

Ein gobaith yw y bydd y DVD-Rom yn ddefnyddiol fel adnodd hyfforddi i ysgolion, gan y bydd yn cynnwys clipiau fideo ysbrydoledig o rywfaint o’r gwaith rhagorol sydd wedi bod yn digwydd mewn ysgolion Cytundeb ledled y wlad. Digwyddodd y ffilmio yn ystod y cyfnod cyn y Nadolig ac ar hyn o bryd rydym wrthi’n crynhoi’r wybodaeth, yr awgrymiadau a’r syniadau ar gyfer gwersi a gaiff eu cynnwys fel ffeiliau PDF yn yr adnodd.

Byddwn ni’n lansio’r DVD-Rom yn ein cynhadledd flynyddol yng Ngwesty’r Marriott yn Abertawe ar Orffennaf 4. Anfonir copi am ddim o’r adnodd at bob ysgol uwchradd wladol yng Nghymru, felly cadwch lygad ar eich post cyn diwedd tymor yr haf!